Cách các cộng đồng dân tộc thiểu số biến văn hóa thành sinh kế số

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội mới cho các cộng đồng dân tộc thiểu số tại Việt Nam. Thay vì chỉ xuất hiện trong các chương trình bảo tồn hay hồ sơ di sản, những giá trị văn hóa truyền thống ngày càng được đưa lên không gian mạng, trở thành nội dung số, sản phẩm số và từng bước tạo ra nguồn thu nhập cho người dân.

Những lớp học livestream giữa đại ngàn

Đồng bào dân tộc thiểu số tham gia tập huấn kỹ năng livestream, quảng bá và bán sản phẩm truyền thống trên nền tảng số.

Từ các video giới thiệu chợ phiên, ẩm thực bản địa, nghề thủ công truyền thống đến các buổi livestream quảng bá du lịch cộng đồng, nhiều bản làng miền núi đang từng bước biến bản sắc văn hóa thành tài sản số và sinh kế số.

Tại xã Lãm Bình, tỉnh Tuyên Quang, dự án “Làng sáng tạo nội dung số gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030” được triển khai với mục tiêu giúp người dân chủ động sản xuất nội dung, quảng bá văn hóa và phát triển các hoạt động kinh tế trên nền tảng số.

Các lớp tập huấn livestream được tổ chức ngay tại địa phương. Thanh niên được hướng dẫn quay phim, dựng video, sử dụng các công cụ số; người lớn tuổi được hỗ trợ cách kể câu chuyện về văn hóa, phong tục và sản phẩm truyền thống trước máy quay.

Những người đã có kinh nghiệm trên các nền tảng như TikTok, YouTube cũng tham gia hướng dẫn người dân cách xây dựng nội dung, đặt tiêu đề, chỉnh sửa video và tổ chức các buổi livestream hiệu quả.

Những con số đáng chú ý từ kinh tế số

Mục tiêu của địa phương là giúp mỗi người dân có thể trở thành một công dân số, trực tiếp kể câu chuyện của bản làng mình trên các nền tảng trực tuyến, qua đó vừa bảo tồn bản sắc văn hóa vừa tạo thêm việc làm và thu nhập.

Năm 2025, tổng doanh thu từ hoạt động sản xuất nội dung số của xã Lãm Bình ước đạt hơn 34,6 tỷ đồng. Trong 4 tháng đầu năm 2026, con số này tiếp tục tăng mạnh, đạt khoảng 46 tỷ đồng.

Địa phương hiện có nhiều nhà sáng tạo nội dung số có thu nhập ổn định. Nguồn thu từ hoạt động số không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn góp phần tạo thêm nguồn thu cho ngân sách địa phương.

Tại một số làng, thu nhập từ sản xuất nội dung và kinh doanh trên môi trường số đã giúp nhiều hộ gia đình mua sắm thêm thiết bị sinh hoạt, cải thiện nhà ở và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Thách thức về bản quyền và tính xác thực

Khi các giá trị văn hóa trở thành nội dung số có khả năng tạo ra doanh thu, vấn đề bản quyền và sở hữu trí tuệ ngày càng trở nên quan trọng. Những tri thức bản địa, hoa văn truyền thống, câu chuyện dân gian hay phương thức sản xuất đặc trưng đều có nguy cơ bị sao chép hoặc khai thác không đúng cách nếu không được bảo vệ.

Vì vậy, cùng với phát triển kinh tế số, các địa phương cần xây dựng quy tắc ứng xử và hướng dẫn sáng tạo nội dung số, giúp người dân hiểu rõ quyền sở hữu trí tuệ, bản quyền hình ảnh và những nguyên tắc cần tuân thủ khi quảng bá văn hóa trên môi trường mạng.

Biến bản sắc thành sinh kế trong kỷ nguyên số

Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện về công nghệ mà còn là cách giúp người dân chủ động gìn giữ tiếng nói, câu chuyện và bản sắc của mình trong môi trường số.

Thay vì bảo tồn văn hóa theo cách thụ động, nhiều cộng đồng đang trực tiếp biến những giá trị truyền thống thành sản phẩm, nội dung và dịch vụ có giá trị kinh tế. Qua đó, bản sắc văn hóa vừa được lan tỏa rộng rãi hơn, vừa trở thành nguồn lực góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân.

LH (Vietnamnet)