Trong khuôn khổ Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, các chuyên gia đã đưa ra những phân tích sâu sắc về thực trạng và giải pháp phát triển kinh tế biển dựa trên nền tảng khoa học và công nghệ. Trong khi ngành dầu khí ngoài khơi của Việt Nam đã đạt đến trình độ công nghệ hàng đầu thế giới, thì một phần lớn nền kinh tế biển khác, đặc biệt là nuôi trồng thủy sản, vẫn đang trong tình trạng manh mún, tự phát và đối mặt với nhiều rủi ro.

Phát biểu tại phiên thảo luận, PGS.TS Võ Sĩ Tuấn, nguyên Viện trưởng Viện Hải dương học nhận định rằng việc ứng dụng khoa học công nghệ vào kinh tế biển hiện nay còn rất hạn chế. Ông chỉ ra một sự tương phản rõ rệt: các tập đoàn lớn đã quản lý rất thành công lĩnh vực dầu khí với năng lực công nghệ vươn tầm quốc tế. Ngược lại, hoạt động đánh bắt và nuôi trồng hải sản của người dân vẫn chủ yếu ở quy mô nhỏ lẻ, khiến việc áp dụng công nghệ cao trở nên vô cùng khó khăn.

Thực trạng này đã dẫn đến những hệ quả đau lòng khi thiên tai ập đến. Hàng chục nghìn hộ dân hiện vẫn đang dựa vào các mô hình lồng bè nổi phân tán, vốn rất dễ bị thiệt hại trước dịch bệnh và biến đổi khí hậu. Minh chứng điển hình là sau cơn bão Yagi, thiệt hại đối với ngành nuôi biển tại huyện Vân Đồn cũ (Quảng Ninh) lên tới trên 2.000 tỷ đồng. Điều này cho thấy việc tiếp tục ra khơi theo kiểu “mạnh ai nấy làm" không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay.

Để giải quyết bài toán này, ông Võ Sĩ Tuấn nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về sự hợp tác chặt chẽ giữa “4 nhà": doanh nghiệp, nhà khoa học, chính quyền và cộng đồng địa phương. Trong đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cần đóng vai trò cầu nối, gắn kết các hiệp hội khoa học, tổ chức nghề nghiệp và người dân để cùng xây dựng một ngành nuôi biển quy mô công nghiệp hiện đại. Mặc dù Việt Nam đã có chiến lược phát triển nuôi biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 nhưng việc triển khai vẫn còn chậm do sự phối hợp giữa các bên còn yếu.

Một đề xuất quan trọng được đưa ra là lựa chọn một số địa phương để thí điểm ứng dụng khoa học công nghệ vào canh tác biển công nghệ cao. Các mô hình thành công với kết quả hữu hình sẽ là minh chứng mạnh mẽ nhất để nhân rộng trên toàn quốc. Tuy nhiên, để làm được điều này, đòi hỏi đội ngũ cán bộ cơ sở phải được nâng cao năng lực. Ông Nguyễn Quang Huân, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Tư nhân Việt Nam cho rằng bên cạnh chuyên môn, cán bộ cần được đào tạo kỹ năng giao tiếp và giải thích chính sách dựa trên cơ sở khoa học để người dân hiểu và đồng thuận.

Việc hiện đại hóa kinh tế biển không chỉ đơn thuần là chuyển đổi số mà là sự thay đổi toàn diện về phương thức vận hành. Bằng cách tối ưu hóa vai trò của các chuyên gia và nhà khoa học, thay vì kỳ vọng cán bộ phải thông thạo mọi lĩnh vực, Việt Nam có thể biến tiềm năng biển đảo thành động cơ tăng trưởng bền vững, giúp người dân vươn khơi bám biển an toàn và hiệu quả hơn trong tương lai.